Unicolor

De Unicolor (Apis mellifera unicolor) is de inheemse bij op Madagascar. Madagascar is een tropisch eiland 400 km ten oosten van de Afrikaanse kunst. Madagascar is een uniek eiland en wordt soms wel als extra werelddeel bestempeld vanwege haar endemische flora en fauna, waaronder de Unicolor. Helaas is nog minder dan 10% over van deze unieke flora en fauna. Van april-november kent Madagascar winter van december-maart de zomer. De gemiddelde temperatuur aan de kust is 22-25 ºC en in het binnenland is het gemiddeld 20 ºC.

De Unicolor honingbijen zijn compleet zwart inclusief de scutellum (schildje in het onderdeel van het borststuk). Het lichaam is wat klein en het kleinste van alle ondersoorten van Europese honingbijen, maar vleugels zijn langer. De vleugels hebben een hoge cubitaalindex (2,79 tot een maximum van 2,94). Behalve de grote zijn er veel overeenkomsten met de Monticola (A. m. monticola), zoals gedrag en kleur. Op het eiland komen 2 ecotypes voor een langs de kust die zeer veel aan absconding doet en zeer agressief is en een in het binnenland die niet aan absconding doet en meer overeen komt met de Europese bijen, de laatste werd beschreven door Ruttner als een van de zachtaardigste bijen van alle ondersoorten(1988)[3]. De Unicolor komt over het gehele eiland voor van droge- en natte gebieden tot hoge en lage vlaktes. Uit genetisch onderzoek zijn er geen 2 ecotypes ontdekt, maar een mix van bijen uit alle regio’s, ook rond de hoofdstad en dat is niet gek alle handelswegen lopen op Madagascar via de hoofdstad, Antananarivo[4].

Sinds 2010 komt op Madagascar de varroamijt voor wat voor veel problemen zorgt met tot wel 60% verlies aan bijen. VSH gedrag door middel van de pintest is zeer goed en te vergelijken met Afrikaanse bijenrassen en veel hoger dan dat van Europese ondersoorten. 4 uur na de pintest was 50% van de poppen gedetecteerd en waren de cellen geopend en na 6 uur waren in een brede variatie van 0-100% de cellen geopend en waren de poppen tussen de 0-82% verwijderd. Dit is een hoge score binnen de ondersoorten van de A. mellifera. Vergeleken met eerder uitgevoerde onderzoeken scoorde de Unicolor beter dan Carnica en Mellifera en zelfs beter dan sommige geafrikaniseerde honingbijen enkel de Scutellata scoort beter. Dit geeft goede mogelijkheden voor een teeltprogramma op varroa resistentie voor de toekomst[5]. Ook omdat veel imkers het gebruik van bestrijdingsmiddelen tegen varroa niet kunnen betalen. Omdat nooit is onderzocht in hoeverre deze bij een rol speelt in de bestuiving van de flora op Madagascar is daarmee niet bekend in hoeverre dit problemen gaat vormen voor de bestuiving van de planten op het eiland. Bij de varroamijt gaat het om het koreaans haplotype en zeer waarschijnlijk zijn er maar enkele mijten terecht gekomen op Madagascar, het blijkt namelijk dat alle mijten (zo goed als) identiek aan elkaar zijn[6].

Het volk heeft een lange periode waarin ze zeer actief is, dat is van maart tot eind november. Vanaf december worden de activiteiten minder en in januari en februari is er bijna geen activiteit meer ook geen broedactiviteit[7].

De Unicolor is de bij met de minste genetische diversiteit in haar allelen. De Unicolor zou uit onderzoek al zeker 1 miljoen jaar geleden zijn afgesplitst van de andere A lijnen die al zeker 6 miljoen jaar geleden zijn afgesplitst van de andere groepen binnen de Apis mellifera. Met de breuk tussen Madagascar en het supercontinent Godwanana 135 miljoen jaar geleden lijkt het erop dat de bij op een recentere periode in de tijd het eiland heeft gekoloniseerd, hoe dit is gebeurd is echter niet bekend. De kleine genetische diversiteit zou ook mogelijk kunnen zijn door de ontbossing die al 1400 jaar geleden begon en de afgelopen 50 jaar enorm is versneld[8].

Imkers op Madagscar

Op Madagascar is het bijenhouden vooral een nevenactiviteit naast het verbouwen van gewassen op de akkers, maar zorgt wel voor een belangrijk inkomstenbron. Ze oogsten dan zo’n 10-15 liter honing per oogst. Ze gebruiken voornamelijk Dadant en Langstroth kasten, maar ook veel traditionele methode zoals holle bomen. Maximaal 5% van de imkers imkert op een moderne manier. Een imker heeft gemiddeld 10-12 volken.

De Unicolor komt ook voor op de kleinere eilanden Comoren, Seychellen, Réunion, deze laatste bijen zijn zeer ligt verbasterd (<5%) met Europese soorten, de bijen op Mauritius zijn voor bijna 50% verbasterd met Europese soorten, voornamelijk Carnica en Ligustica[9].

 


Bronnen

[1] https://link.springer.com/article/10.1007%2Fs13592-015-0362-1
[2] http://www.beesfordevelopment.org/media/2566/bfdj64-madagascar018.pdf
[3] Bee genetic and bee breeding p. 43/44 – Thomas E. Rinderer 1986 – klik hier voor Google boeken
[4] p.61 [5] p.108 [6] p.100 [7] p.24 [8] p.61 – Apis mellifera unicolor et Varrroa destructor à Madagascar : diversité génétique, impact et comportement hygiénique – https://tel.archives-ouvertes.fr/tel-01223831/document
[9] http://www.agriculture-biodiversite-oi.org/en/What-s-new/News/Honeybees-of-the-Indian-Ocean-Islands-a-diversity-that-must-be-preserved