Zwarte bij

Verspreidingsgebied ondersoorten van de Europese honingbij (Apis mellifera) in Europa – Bron Wikipedia, auteur: Karl Udo Gerth en B kimmel – klik op de link voor de originele afbeelding

De Zwarte bij (Apis mellifera mellifera) is de ondersoort die van nature voorkomt in Noord-West Europa, van Zuid-Frankrijk en Corsica tot aan Scandinavië en van de Bitse eilanden tot in het westen van het Oeral gebergte (in de kaart de grote oranje kleur). De Zwarte bij is een jonge ondersoort en heeft zich na de laatste ijstijd vanuit het Iberisch Schiereiland, waar op dat moment een stuk grond droog lag met het zuid-oosten van Frankrijk, verplaatst over geheel Noord-West Europa tegelijk met het noordwaarts trekken van de linde en de eik, daar deze voor nestgelegenheid zorgde.

De eigenschappen van de Zwarte bij zijn:

  • Zachtaardig
    • De Zwarte bij is van nature een zachtaardige bij, hoewel dit vaak niet wordt gezegd of erkent. Vraag een imker met Zwarte bijen en deze kan dat beamen. Zie daarvoor ook deze documentaire uit 1925 uit Nederland. Er wordt weinig bescherming gedragen.
  • Raatvast
    • De raatvastheid verschilt per volk, zo zijn er volken die erg rustig op de raat zijn, maar ook volken die over de raten rennen. In Nederland had men vroeger de korfimkerij, daar maakte het niet uit dat de volken over de raten rende, daarom kan dit nog in Texelse en Duitse Zwarte bijen aanwezig zijn, maar veelal lopen ze rustig over de raten.
  • Zwermen
    • Ook vanwege de kortimkerij wilde men vroeger graag zwermen, zo zal de Nederlandse Zwarte bij sneller zwermen dan de Belgische Zwarte bijen uit Chimay. In die omgeving werd er niet/niet veel met korven geïmkerd. In Ierland blijkt vanwege het onvoorspelbare weer dat er wel 2 of 3 bevruchten moeren in een volk kunnen leven, als het weer dan even mee zit zwermen ze, of er wordt enkel aan een stille wissel van de moer gedaan.
  • Propolis
    • De Zwarte bij verzameld en verwerkt veel propolis, dit is een goede eigenschap, omdat uit onderzoek blijkt dat volken die vol met propolis zitten beter bestand zijn tegen ziekten. Lees daarvoor op deze pagina meer.
  • Langer levende bijen
    • De bijen van de Zwarte bij leven langer, omdat haar verspreidingsgebied onzekerder is qua vliegweer en langere winters kent heeft ze zich aangepast om langer te kunnen leven, een werkster leeft in de zomer 6-8 weken.
  • Honing
    • De Zwarte bij verzameld ook zeker honing, anders hebben ze nooit kunnen overleven in de winters. Op het moment van sterke drachten zal ze ook het verzamelen van honing verkiezen boven het verzorgen van het broed.
  • Stuifmeel
    • De Zwarte bij verzameld meer en diverser stuifmeel, ook dit is een goede eigenschap omdat bijen veel en divers stuifmeel moeten eten.
  • Compact en kleiner broednest
    • Het broednest van de Zwarte bij is compacter dan dat van andere bijen. Dit is makkelijk als het weer in het voorjaar omslaat ze hebben zo hun stuifmeel en nectar/honing dicht bij de hand. Ook hebben ze een kleiner broednest, maar omdat de bijen langer leven compenseert dit zich gedeeltelijk
  • Winter
    • De Zwarte bij kan tegen zeer strenge en koude winters, volken die op 3 of 4 straatjes overwinteren (november 8 ºC) is geen uitzondering, eerder de regel. En deze volken kunnen ook makkelijk overleven. Dit in tegenstelling tot Carnica en Buckfast waarbij toch minimaal 6 straatjes bijen moeten zijn in november bij zo’n 8 ºC.
  • Vliegt bij lagere temperaturen
    • Omdat de Zwarte bij in een klimaat leeft dat onvoorspelbaarder is qua weer, zal ze ook eerder vliegen, met lagere temperaturen en met meer neerslag dan andere rassen.

Het uiterlijk van de Zwarte bij is ook wat anders dan van andere bijen, ze hebben een ronder achterlijf, donkerder beharing en geen gele ringen. De gele ringen willen nog wel eens voorkomen bij zuivere populaties, omdat daar ooit een kleine vorm van hybride is geweest. Zo zitten er bij de Texelse bijen enkele bijen met gele ringen. Dit komt omdat voor het vervoersverbod op Texel er wat import van bijen is geweest, echter blijkt dit minimaal te zijn. De Texelse Zwarte bij blijkt uit onderzoek een van de zuiverste Zwarte bijen te zijn.

 


Ik kan hier wel alles gaan schrijven over de Zwarte bij en alle informatie in mijn eigen woorden over schrijven van andere websites, maar veel makkelijker is hier een kleine beschrijving te schrijven en te linken naar goede websites:

  • zwartebij.org
    • Een (Vlaamse) organisatie die zich bezig houdt met het beschermen van de Zwarte bij. De Zwarte bijen zijn afkomstig uit Chimay, België. Op deze website staat zeer veel informatie over de Zwarte bij, zoals uitgebreide informatie over de eigenschappen een verassend verhaal over de ondergang van de Zwarte bijen en nog veel meer, ze baseren hun informatie op wetenschappelijk omderzoek.
  • kleinezwartebij.nl
    • Een aantal leden van Imkervereniging Helmond e.o. die zich bezich houden in samenwerking met De Duurzame Bij voor een varroa tolerante Zwarte bij, er wordt gewerkt met de Texelse Zwarte bijen en ze gebruiken kleine cellen 4,9 mm.
  • bijenraadsel.nl
    • Een imker op Texel met de Texelse Zwarte bij
  • duurzamebij.nl
    • Een organisatie die zich bezig houdt met een bij die samen kan leven met varroa. Enkele jaren geleden maakte ze gebruik van Primorski bijen, maar doordat ze geen nieuw materiaal konden importeren zijn ze daar mee moeten stoppen. Nu maken ze gebruik van de Texelse Zwarte bijen, omdat ze deze unieke bij wilde beschermen, maar ook omdat op Texel de sterfte erg laag is, tussen de 1-9%, sommige imkers behandelen niet, andere wanneer zie denken dat het nodig is.
  • mellifica.be
    • De website van de imkers van de paringsstand in Chimay, België
  • nordbiene.de
    • Een Duitstalige website met informatie over de Zwarte bij
  • mellifera.ch
    • Een Zwitserse organisatie voor het behoud van de Zwarte bij